کارگردان نمایش «نسخه نسوان ناکام» از جشنواره تئاتر فجر میگوید
یک کارگردان حاضر در جشنواره تئاتر فجر از شهر کنگان با انتقاد از کم و کیف برگزاری جشنوارههای استانی، نسبت به کمبود سالن و امکانات اجرایی در شهرستانها انتقاد کرد. او گفت ارائه فیلمهای اجرا برای بازبینی جای اجرای زنده را نمیگیرد.
به گزارش پایگاه خبری هفترخ، جشنواره چهل و چهارم تئاتر فجر که از دوم تا یازدهم بهمنماه در تهران برگزار میشود، شامل بخشهای مختلفی است.
در بخش صحنهای این رویداد سیصد و ده اثر به دبیرخانه ارسال شده بود که از میان آنها ۱۳۱ اثر از تهران و ۱۷۹ اثر به هنرمندان شهرستانی اختصاص دارد.
همچنین ۱۴ اثر برگزیدهی جشنواره تئاتر استانها در این دوره از جشنواره حضور دارند. ار جمله این آثار «نسخه نسوان ناکام» اثری از گروه تئاتر «چهار صندوق»، از شهر کنگان است. این اثر را رضا مختارزاده نوشته و نازخاتون هوشمند کارگردانی آن را به عهده داشته است.
زهرا احمدی، آندیا کرم زاده، ملیکا بیژن نژاد، فریبا خرمگاه، صبا بردبار بازیگران نمایش «نسخه نسوان ناکام» هستند و
از دیگر عوامل این اثر نمایشی میتوان به علیرضا باقری، مشاور صحنه و کارگردان: علیرضا بهرامی، طراح نور: جواد منشی، طراح لباس: نازخاتون هوشمند، انتخاب موسیقی: کارن مختار زاده، طراحی ماسک و اشیای نمایشی: ماهک مختارزاده اشاره کرد.
نازخاتون هوشمند کارگردان نمایش «نسخه نسوان ناتمام» درباره حضور در جشنواره تئاتر فجر و روال تمرینات و به اجرا رسیدن اثرش با ایلنا گفتگو کرد. او گفت: این اولینبار است که من و اعضای گروه در جشنواره تئاتر فجر حضور مییابیم؛ هرچند به مدت سه سال در جشنواره استانی برگزیده شده بودیم، اما متاسفانه به جشنواره تئاتر فجر راه نیافتیم.
جشنواره برای من و گروهم اهمیت زیادی دارد
این کارگردان درباره اهمیت این رویداد تئاتری گفت: برگزاری جشنواره تئاتر فجر یکی از اتفاقات مهم در حوزه نمایش کشور است و خب قاعدتا بیتوجهی به آن، از سوی برخی هنرمندان نوعی آسیب زدن به این هنر است.
هوشمند ادامه داد: این اهمیت برای تئاتریهای شهرستان بیشتر است؛ چراکه آنها معمولا به دلایل کمبودهایی که وجود دارد، امکان اجرا ندارند و در نهایت اگر این اتفاق رخ دهد،تعداد مخاطبان معدودی اثر نمایشیِ مربوطه را میبینند.
وی افزود: روالی به وجود آمده که برخی هنرمندان در جشنواره شرکت نمیکنند، نه من و نه اعضای گروهم با این رویه موافق نیستیم. تئاتر برای بچههای گروه «چهار صندوق»، خیلی مهم است. همین که سه سال د رجشنواره استانی برگزیده شدیم و به فجر راه نیافتیم و بازهم برای حضور در این رویداد به تلاشمان ادامه دادیم، گویای این اهمیت است.
کارگردان نمایش «نسخه نسوان ناکام» گفت: تئاتر عرصه دیالوگ است و به همین واسطه است که هنرمندان میتوانند در هر شرایط و فضایی، حرفشان را بزنند و پیامشان را به مخاطبان ارائه دهند. اتفاقا، یکی از دلایل مهم برای پرداختن به هنر تئاتر در هر شرایطی، همین موضوع مهم است. با تاکید بر همین ویژگی، تئاتر میتواند شرایط جامعه و مشکلات موجود را به شکلی هنرمندانه بازتاب دهد.
انتقاد از کم و کیف جشنواره استانی و منطقهای فجر
او با توجه به حضور در سه دوره از جشنواره تئاتر استانی، درباره کم و کیف این رویداد گفت: با توجه به تجاربم باید بگویم جشنوارههای استانی ضعفهای متعددی دارد که نباید اینطور باشد به هر حال تئاتریهای استانها و شهرهای مختلف چند سالی است از این مسیر به جشنواره فجر راه مییابند، لذا بالا بودن کیفیت برگزاری و کیفیت تولیدات بسیار مهم است.
هوشمند تاکید کرد: اگر انتظار اجرای آثاری با کیفیت را داریم، باید جشنوارههای استانی را بیش از قبل تقویت کنیم و برای رفع اشکلات آن بکوشیم. به این ترتیب است که خواهناخواه در جشنواره تئاتر فجر نیز با کیفیتی بالاتر برگزار خواهد شد. مثلا اثری که ما به دبیرخانه جشنواره استانی ارائه کردیم به صورت فیلم بود و کیفیت پایینی داشت تا آنجا که خودمان نیز راضی نبودیم.
این فعال عرصه تئاتر شهر کنگان در ادامه توضیحاتش گفت: به طور قطع در مواجهه مستقیم بازبینها و داوران با اثر است که میتوان ارزیابی درستتری از آثار داشت. تئاتر را باید بدون واسطه و مستقیما دید. همانطور که گفتم فیلمی که ما از اجرایمان تهیه کردیم کیفیت پایینی داشت و خودمان هم راضی نبودیم. بنابراین بهتر آن است که آثار به صورت حضوری، داوری شوند.
شهرستانیها با کمبود سالن اجرا مواجه هستند
او گفت: یکی از ضعفهایی که جشنواره تئاتر استانی و منطقهای را تحت تاثیر قرار میدهد کمبود سالنهای مناسب و وجود امکانات اجرایی است. امکانات سالنها به لحاظ نور و برخی موارد دیگر، خیلی پایین است. در جشنواره مذکور این کمبودها در زمان محدودی که به ما دادند، تا جایی بود که نتوانستیم دکور نمایشمان را کامل بچینیم. البته این عجله و شتابهای پیش از اجرا همواره درجشنوارهها وجود داشته که نباید اینطور باشد.
هوشمند گفت: در نهایت اینکه برگزارکنندگان باید در جهت حفظ کیفیت اجرای نمایشهایی که به رویدادها راه مییابند، بکوشند. شما حساب کنید اعضای یک گروه ماهها با کمترین امکانات و سختترین شرایط تمرین میکنند! واقعا حیف است که نبود بستر مناسب کیفیت آثار را تنزل دهد.
هوشمند درباره کیفیت آثار حضور یافته در جشنواره منطقهای نیز بیان کرد: ما موفق نشدیم آثار حضور یافته در جشنواره تئاتر منطقهای را ببینیم و تنها یک اثر را به تماشا نشستیم.
او درباره مدت زمان تمرینات اثرش نیز توضیح داد و گفت: مدت پنج ماه نمایش «نسخه نسوان ناکام» را تمرین کردیم و تلاشمان این بود اثری یکدست و با کیفیت را به جشنواره بیاوریم.
اثری درباره زنان و چالشهای تاریخی آنها
نازخاتون هوشمند درباره انتخاب متن و جزییات آن، بیان کرد: آقای رضا مختارزاده نویسنده نمایشنامه «نسخه نسوان ناکام»، همسر بنده هستند. ایشان چندین سال است که در زمینه تئاتر و حوزه زنان، مشغول به فعالیت هستند. این درخواست من بود که نمایشنامه «نسخه نسوان ناکام» را بنویسد و در این زمینه و در جهت تکمیل متن، تعامل خوبی باهم داشتیم.
این هنرمند ادامه داد: روال کاری من و آقای مختارزاده این است که ایشان همیشه کارگردانی میکنند و من دستیارشان هستم. اما اینبار افتخار دادند که من کارگردان باشم و خودشان کنار کار باشند. اگر ایشان پشت من نبودند و پای کار نمیایستادند، واقعا نمیتوانستم به عنوان کارگردان نمایش «نسخه نسوان ناکام» را روی صحنه ببرم.
نمایشی «بومی» بدون رویکردهای «بومی»
هوشمند درباره جزییات قصه نمایش «نسخه نسوان ناکام» بیان کرد: متن این اثر درباره زنان و دغدغههای آنهاست که در بستری تاریخی، ناکام ماندهاند. موضوع دیگر اینکه نمایش رویکردی بومی دارد اما در آن از عناصر بومی، خیلی استفاده نشده است. در واقع به بیان مشکلات زنان در عرصههای سیاسی، فرهنگی میپردازیم و قصه زنانی را روایت میکنیم که نتوانستهاند به اهدافشان برسند. تاریخ و زمان نمایش نیز به سال ۱۳۳۲ مربوط میشود؛ یعنی از کودتای ۲۸ مرداد به این سو.
هوشمند گفت: افروز دختر میرزا باقر هنگام خودکشی در عصر روز بیستم خرداد ۳۲، تصویر پنج زن تاثیرگذار در بندری که در آن زندگی میکند را به یاد میآورد، که فصل مشترک همه آنان ناکام بودنشان در جوانی است. هر کدام از این زنها به طبقهای خاصی تعلق دارند.
وی در پاسخ به این سوال که آیا نمایش «نسخه نسوان ناکام» اثری تاریخی محسوب میشود یا خیر، گفت: نه نمیتوان اثرمان را نمایشی تاریخی قلمداد کرد و خب یکسری موضوعات و مضامین هستند که نمیتوان آنها را صرفا تاریخی دانست. هرکدام از این زنان نمایش با توجه به نوع عملکردشان باید با مفاهیمی چون مقوله «پدر سالاری»، «تجاوز»، «بیماریهای مختلف»، «روانپریشی» و غیره در ستیز باشند! به جز این موارد، اتفاقات و چالشهای دیگری در طول زمان تکرار میشوند. پس درنهایت همواره میتوان درباره این مفاهیم و مولفهها حرف زد و به تولید آثار هنری و نمایشی پرداخت.
تئاتر امروز با زمانه خودش پیش میرود
این کارگردان درباره وظیفه هنرمندان تئاتر در قبال چالشهای امروز تئاتر گفت: مطمئنا مسائل و مضامین زیادی را میتوان سراغ داشت که هم مشکلات جامعه هستند و هم میتوان در تئاتر به آنها پرداخت. در رابطه با تئاتر امروز نیز به نظرم این هنر با زمانه خودش در حال پیش رفتن است.
هوشمند با تاکید بر اینکه جمله یا نظریه هنرمند فرزند زمانه خویش است، در تئاتر نمود دارد، گفت: به هر روی تئاتر حرف خودش را در بستر زمان میزند. این موضوع را هم باید در نظر داشت که تئاتریها با آثار تولیدی بر اساس مضامین روز و اتفاقات خلاقانه، میتوانند سطح سلیقه و درک مخاطبان را ارتقاء دهند.
وی درباره زمان و چگونگی حضور خود و اعضای گروهش در تهران و حضور در جشنواره تئاتر فجر نیز، گفت: این امکان وجود ندارد که ما و دیگر گروههای شهرستانی به طور کامل از ابتدا تا انتهای جشنواره در تهران حضور داشته باشیم.
او ادامه داد: مدت زمان حضور ما در تهران خیلی کم است. با توجه به رویه موجود، الان که با شما صحبت میکنم در شهر خودمان هستیم و قاعدتا باید زودتر عازم تهران شویم؛ با این حال مدت زمان حضور ما در تهران تنها یک روز خواهد بود.
شهرستانیها امکان دیدن آثار حاضر در جشنواره را ندارند
کارگردان نمایش «نسخه نسوان ناکام» ادامه داد: با این برنامهریزی، این امکان وجود ندارد که آثار حضور یافته در بخشهای مختلف جشنواره امسال را ببینم. اتفاقا اعضای گروه خیلی مشتاق هستند و دوست دارند اجراها را ببیند که متاسفانه با توجه به زمانی که به ما دادهاند، این امکان فراهم نیست.
وی تاکید کرد: اینکه گروهها به دیدن آثار یکدیگر بنشینند و با هم تعاملاتی داشته باشند، یکی از اتفاقات مهمی است که معمولا نادیده گرفته میشود.
نازخاتون هوشمند درباره چالشهای حضور شهرستانیها در پایتخت نیز گفت: ما ساکن شهر کنگان واقع در استان بوشهر هستیم و فاصلهمان از تهران بسیار زیاد است. باید مسیری بسیار طولانی را تا پایتخت طی کنیم و این در حالی است که تعداد اعضای گروهمان پانزده نفر است. این سفر هزینه بالایی دارد. اگر احیانا خودمان بخواهیم در تهران بمانیم باید محلی برای اسکان اجاره کنیم که انجام همین کار نیز در نوع خودش هزینهبر است. حیف است که با وجود این هزینه و صرف زمان تنها یک روز در تهران باشیم و آثار حاضر در جشنواره را نبینیم.
او درباره دریافت تنخواه از سوی جشنواره، گفت: فعلا مبلغی را به عنوان پیشپرداخت برای ما واریز کردهاند، درحالی که هزینه بلیت هواپیمای اعضای گروه تا تهران بیش از چهل، پنجاه میلیون تومان است. اگر هم بخواهیم به صورت زمینی و با ماشین به تهران بیاییم، مسیر طولانی است و چنین امکانی برایمان وجود ندارد.
هوشمند گفت: ما قرار است روز چهارشنبه هشتم بهمنماه در تالار قشقایی واقع در مجموعه تئاتر شهر روی صحنه برویم. بر اساس جدول اولین اجرای ما راس ساعت ۱۷ خواهد بود. نوبت دوم اجرا نیز ساعت ۱۹:۳۰ است. به ما گفتهاند سالن ۱۴:۳۰ به بعد در اختیار ماست.
نازخاتون هوشمند در پایان از نحوه میزبانی دبیرخانه و تعامل برگزارکنندگان با شرکتکنندگان، اظهار رضایت کرد.
منبع: ایلنا
