تاثیر مولانا بر موسیقی ایران
بسیاری مولانا را با کتابهایش میشناسند اما امروز بخش مهمی از شنیدهشدن شعر او از مسیر موسیقی میگذرد جایی که غزلهای کهن با ریتم و ملودی به زندگی روزمره راه پیدا کردهاند و موسیقی پاپ با استقبال از اشعار مولانا او را دوباره به گوش مخاطب امروز رسانده است.
به گزارش پایگاه خبری هفترخ، برخی از ما ممکن است مولانا جلالالدین بلخی را با مطالعه آثار، مثنوی معنوی یا روایتهای تاریخی زندگیاش بشناسیم؛ اما واقعیت این است که بخش بزرگی از جامعه ایرانی و فارسیزبان، مولانا را نه فقط از لابهلای کتابها، بلکه از طریق موسیقی و با ریتم و ملودی در ذهن و زبان خود حمل میکند. مصراعهایی که گاه بیاختیار زمزمه میشوند و نشان میدهند شعر، وقتی با موسیقی پیوند میخورد، چگونه به زندگی روزمره راه پیدا میکند.اشعار مولوی دو ویژگی شاخص دارند؛ نخست، نوعی عرفان و معنویت مردمی، سادهفهم و در عین حال عمیق که مخاطب عام را نیز با خود همراه میکند، و دوم، موسیقی درونی و قدرتمندی که بهویژه در غزلهای او جریان دارد. همین غنای موسیقایی باعث شده است شعر مولانا بیش از بسیاری از شاعران کلاسیک دیگر، مورد توجه آهنگسازان و خوانندگان قرار بگیرد و از فضای صرفاً ادبی فاصله بگیرد و وارد قلمرو ترانه شود.در سالهای اخیر، این توجه در موسیقی پاپ پررنگتر از گذشته دیده میشود. ژانری که به دلیل گستره مخاطبانش، نقش مهمی در بازتولید و بازشناساندن متون کلاسیک ایفا میکند. بسیاری از قطعات پاپ مبتنی بر اشعار مولانا، با استقبال عمومی مواجه شدهاند و به نوعی، کلمات قرنها پیش را دوباره به بخشی از حافظه شنیداری جامعه تبدیل کردهاند.
در این گزارش، نگاهی داریم به مجموعهای از آثار پاپی که با استفاده مستقیم از اشعار مولانا ساخته شدهاند؛ آثاری از ده خواننده با سلیقهها و مسیرهای موسیقایی متفاوت از جمله محسن چاوشی، محمد اصفهانی، علیرضا عصار، هژیر مهرافروز، رضا یزدانی، گروه پالت، سینا سرلک، روزبه نعمتاللهی، فرمان فتحعلیان و علیرضا افتخاری.محسن چاوشی با تکآهنگ «امیر بیگزند» که بر پایه غزلی سرشار از توصیفهای تصویری و پرشور، یکی از نمونههای معاصر این گرایش است. غزلی که با تکرار «عجب»ها، هم شور عاشقانه و هم موسیقی درونی شعر مولانا را برجسته میکند و در تلفیق با صدای چاوشی، رنگی تازه میگیرد.
Mohsen Chavoshi – Amire Bi Gazand (Harmless Ruler)
محمد اصفهانی در آلبوم «ماه غریبستان» سراغ غزل «تا من بدیدم روی تو» رفته است؛ اثری که در آن، زبان عارفانه مولوی با فضایی کلاسیکتر و آوازی تلفیق میشود و پیوندی میان موسیقی پاپ، سنتی و شعر کهن برقرار میکند.
قطعه «کوی عشق» با صدای علیرضا عصار نیز از دیگر نمونههای شاخص است؛ جایی که روایت عاشقانه و دردآلود مولانا، در قالب موسیقی پاپ ارکسترال بازخوانی میشود و مفاهیمی چون صبر، وفا و رهایی از خود را برجسته میسازد.
هژیر مهرافروز در آلبوم «دل قلندر» با اجرای «آمدهام که سر نهم»، به یکی از مشهورترین غزلهای مولانا پرداخته است؛ شعری که تسلیم عاشقانه و بیچونوچرای عارف در برابر معشوق را به تصویر میکشد و ظرفیت بالای آن برای اجراهای موسیقایی بار دیگر آشکار میشود.
در فضای متفاوتتری، رضا یزدانی با قطعه «حیلت رها کن» از آلبوم «شهردل»، به سراغ مولانایی پرشور و دعوتکننده به رهایی میرود؛ مولانایی که مخاطب را به دیوانگی عاشقانه و گسستن از عادتها فرامیخواند.
Hilat Raha Kon
Reza Yazdani [ ShabaMusic.Com ]
گروه پالت نیز با اجرای کوتاه اما تأثیرگذار «یادگار دوست»، نگاهی مینیمالتر به شعر مولانا دارد و نشان میدهد که حتی در قالبهای سادهتر موسیقایی هم میتوان بار معنایی این اشعار را حفظ کرد.
yadegare
pallet
قطعه «جان منی» با صدای سینا سرلک، نمونهای دیگر از پیوند موسیقی آوازی و شعر مولاناست؛ جایی که زبان عاشقانه و سرشار از خطاب مستقیم، بهخوبی با فرم موسیقایی همراه میشود.
Jane Mani
Sina Sarlak @RozMusic.com
روزبه نعمتاللهی در قطعه «سوگند»، به سراغ غزلی میرود که پرسش، اشتیاق و حیرت عرفانی را در خود دارد و با تنظیم مدرن، آن را به گوش مخاطب امروز میرساند.
Sogand [Nex1Music
Roozbeh Nematollahi
در میان این آثار، نمیتوان از «مست و خراب» با صدای فرمان فتحعلیان گذشت؛ قطعهای که حالوهوای آیینی و عرفانی آثار این خواننده را با شعر مولانا پیوند میزند و فضای متفاوتی نسبت به پاپ رایج ایجاد میکند.
Masto Kharab-(SONG95
Farman Fathalian
و در نهایت، علیرضا افتخاری با اجرای «ای ماه تو را چاکر» در آلبوم «عطر مهر»، نمونهای از حضور مولانا در موسیقی پاپ-سنتی را ارائه میدهد؛ حضوری که بیش از هر چیز، بر جنبههای ستایشگرانه و روحانی شعر تأکید دارد.
ey.mah.tora
alireza.eftekhari
مجموعه این آثار نشان میدهد که مولانا، همچنان منبع الهام زندهای برای موسیقی ایران است؛ شاعری که شعرش نهتنها در کتابخانهها، بلکه در هدفونها، خودروها و لحظههای روزمره مردم جریان دارد و هر بار، با صدایی تازه، دوباره شنیده میشود.
منبع: فارس
